Interieur By Frank in 'Magazine Herenhuis'
Interview: Margriet de Groot
Het grote onthaasten begint al bij Drachten als blijkt dat hier de snelweg ophoudt te bestaan en alleen kronkelige binnendoor wegen naar het historische Dokkum leiden. Een lange hoge dijk rechts langs de Dokkumer Ee is de pittoreske toegangsweg tot de noordelijkste stad van ons land. Nog een bruggetje over en dan is er ineens het verstilde stadsgezicht met de molens, uivormige kerkentorens en oude pakhuizen van Friese geeltjes. Een monumentaal pand links trekt de aandacht. Aan de stralend witte classicistische gevel hangt een in een oogspringend blauw vaandel met kloeke letters: Teuntje Dokkum. Een B&B die verleidt tot aanbellen en aanschuiven.
Supergroot pand voor relatief lage prijs
Dit is inderdaad een pand om tot over je oren verliefd op te worden. Lia en Johan Stout uit Lekkerkerk genoten drie jaar geleden van een weekendje Friesland en bedachten op hun laatste dag nog even Dokkum aan te doen. Het was immers het Bonifatiusjaar, en ze waren nu toch zo dichtbij. Lia had meteen al een goed gevoel over het stadje. "Ik weet nog dat ik tegen Johan zei dat ik hier best zou kunnen wonen. De sfeer, de gebouwen, alles voelde heel aangenaam aan. Het was prachtig nazomer weer en nog onze trouwdag bovendien. En toen zagen we dit pand en viel alles op z'n plek. We dachten aan verhuizen omdat we afstand wilden nemen van het bedrijf van mijn man. Bovendien had ik altijd al romantisch ideeën over een mogelijke B&B. Dit was een supergroot pand voor een relatief lage prijs en op een prachtige plek met magnifiek uitzicht. We hebben wel vaker impulsieve dingen gedaan in ons leven, we hadden er alle vertrouwen in dat dit ons ook ging lukken."
Johan moest even slikken toen bleek dat het Lia menens was. Verhuizen vond hij prima, maar helemaal naar de andere kant van Nederland was toch wel erg drastisch. Toch ging hij erin mee, omdat het pand en de spanning van het kopen hem beviel. Het echtpaar kwam uit een huis uit de jaren zeventig dat ooit was verbouwd. Dat duurde zes weken en toen was het klaar. Met het renoveren van een monumentaal pand uit 1693 hadden ze geen ervaring. Hoefde ook niet, want alles zag er keurig uit. De beletage zou hun woonetage worden en was heel warm en uitnodigend ingericht. Daar hoefde alleen een likje verf overheen. De twee bovenste verdiepingen deden dienst als pension en die moesten echt grondig worden opgeknapt. In totaal hadden ze daar 200.000 euro voor begroot.
Geduld op de proef
Johan: "Bij de aankoop dachten we dat alleen de buitengevel onder de rijksmonumentenzorg viel. Later bleek dat het ook voor de binnenkant gold. We konden dus niet zomaar iets op eigen initiatief schilderen of verbouwen. Voor alles moest eerst toestemming komen van allerlei commissies. Er werd verbaasd rond gekeken toen ze ons pand kwamen inspecteren. Er waren meer ornamenten dan ze hadden gedacht, maar er waren ook tegenvallers. Door vorige bewoners was er zonder aanvraag een badkamer op de beletage gebouwd en de achtergevel met de verkeerde specie bewerkt. Dat wij alles graag in oude luister wilden herstellen en de ornamenten wilden behouden, werd niet zonder meer aangenomen. De samenwerking verliep moeizaam. Ons geduld werd behoorlijk op de proef gesteld. Commissies vergaderen soms eens in de twee weken, soms eens in de vier weken. Als iets werd afgekeurd, konden we dus weer weken wachten tot de eerstvolgende bijeenkomst. We werden stapelgek van al die vergaderingen, het ging allemaal over zoveel schijven. En dan hadden we ook nog als complicatie dat we het niet alleen als woonhuis maar ook als Bed & Breakfast wilden gebruiken. De eisen waaraan je dan moet voldoen zijn veel uitgebreider en strenger dan vroeger."
De vorige eigenaar had hen een goede aannemer aangeraden met liefde voor historische gebouwen. Die kon hen na een rondgang alleen maar adviseren het pand te strippen. Lia: "Dat was het moment dat ik het overzicht kwijt raakte. We hadden er totaal niet op gerekend dat het zo'n ingrijpende verbouwing zou worden. Ik had het idee dat ik dringend hulp nodig had van iemand met een totaal visie. De aannemer kwam met de Dokkumse vormgever en kunstenaar Frank van Dijk aan, van ByFrank.com, die bij ons om de hoek kantoor bleek te houden. Zijn historische pand werkte voor ons als een visitekaartje. Dat wilden wij ook: het oude intact houden en accentueren met heldere, strakke vormgeving."
Frank van Dijk: "Dit is een beeldbepalend pand, iedereen in Dokkum kent het als het witte huis aan het water. Van buiten oogde het altijd heel gezellig, het zag er smaakvol ingericht uit. Eenmaal binnen zag ik de enorme ruimte en al die fantastische ornamenten. Dat zou veel beter tot zijn recht komen in combinatie met eenvoudige, ultramoderne vormgeving. Hoe groter het contrast, hoe mooier het resultaat. Oorspronkelijk zou ik een tiental uren werk leveren, dat liep enigszins uit. Ik heb alles ontworpen, van meubels, kleur, inrichting tot verlichting. De transparante entree is typerend voor de rest van het huis. De open trap is eigen ontwerp, daarachter kijk je zo de hoge, meterslange gang in. Gasten kunnen niet doorlopen, want de gang is afgesloten met een glazen deur. Het is alsof je in een museum staat, en je vanachter het dikke glas de indrukwekkende deuromlijstingen en ornamenten mag bewonderen. Heel bijzonder is ook de marmeren vloer die nog in het originele schelpenzand is gelegd. Geweldig dat die bewaard is gebleven. Het marmer is uitgesleten van de vele voetstappen door de eeuwen heen, het is als de ziel van het huis. De tijd zit er in, dat zie je en voel je. Vroeger lag die vloer verscholen in het donker, nu eist het terecht een hoofdrol op."
Topstuk
Lia: "Wij waren eerst nogal gecharmeerd van de stijl van de vorige bewoners, en hadden een heleboel overgenomen. Frank heeft ons de ogen geopend. Met dit huis hebben we iets unieks in handen, dat moeten we tot zijn recht laten komen. Zoals Frank het oude laat spreken door er iets vernieuwends aan toe te voegen, overtuigde ons helemaal. We hebben hier met recht een nieuwe start gemaakt. Alles in het huis is nieuw, op onze verplaatsbare Bulthaupkeuken, mijn boeken, bed en vitrinekast met herinneringen na."
De eerste en tweede verdieping zijn in de loop der jaren zo grondig verbouwd dat er niets meer van historische waarde is. Daar konden Frank en zijn opdrachtgevers hun creatieve gang gaan en vier bijzondere gastenkamers met ontbijtlounge realiseren. De woonetage is een totaal ander verhaal. Je weet niet waar je kijken moet als je hier voor het eerst naar binnen stapt. Drie enorme ruimtes staan in vrije verbinding met elkaar. De kleuren en inrichting zijn zo gekozen dat alle historische zaken naar voren springen. Metershoge zwaar bewerkte deuren, prachtige ornamenten, houten binnenblinden, origineel balkenplafond, twee fraai gebeeldhouwde bedstedes en als topstuk twee haardpartijen met bijbehorende schilderijen. In de voorkamer is boven de haard uit 1753 een schilderij uit dezelfde tijd ingebouwd met daarop een voorstelling uit Handelingen 13 vers 11. Hierop staan afgebeeld de apostelen Barnabas en Paulus op Cyprus waar Saulus tegen de magiër Barjesus zegt: Let op, de hand van de heer zal u treffen, u zult blind zijn en voorlopig geen zonlicht meer zien.
In de achterkamer waar de eetkamer is gesitueerd, is ook een haard met schoorsteenstuk. Het idee om strakvormgegeven gashaarden te plaatsen in een 18e eeuwse haardpartij is weer typisch ByFrank: gedurfd en verbluffend mooi.
De verbouwing
Johan: "Wij wilden graag de badkamer en slaapkamer verplaatsen naar het souterrain waar vroeger de keuken en slaapplaats van de bedienden was. Dat stond helaas niet in onze eerste aanvraag, dus moesten we weer de hele molen door die verbouwing er door te krijgen. We wilden het souterrain met bijna een halve meter uitdiepen. De gemeente wilde eerst geen toestemming geven omdat ze bang waren dat de fundering werd aangetast. Onze aannemer wist zeker dat het uitgraven geen gevaar zou opleveren. Hij heeft ongelooflijk zijn best gedaan de gemeente van zijn gelijk te overtuigen. De bedoeling was om met een kleine graafmachine het souterrain uit te graven en dan een betonnen bak te storten. Dat ging niet in een keer goed. Het water bleef maar komen, daar staat Dokkum bekend om, om zijn vele wellen. Dat was niet de enige tegenvaller. Een deel van de houten vloer op de beletage was verrot en alles in het huis is scheef zodat je niet even snel een tegelwandje of vloertje kunt leggen."
Het feit dat je in een rijksmonument niet zomaar alles kan verbouwen, heeft amper voor problemen gezorgd. Lia: "Wij wilden ook maar al te graag alle mooie dingen behouden en restaureren. Achter de plafondbetimmerig vermoedde ik al een mooi balkenplafond en die zat er ook inderdaad. In de voorkamer kwam nog een uitzonderlijk mooie omlijsting tevoorschijn, die vormt nu de overgang naar de middenkamer. Het restaureren was veel werk, maar gelukkig krijg je subsidie voor het onderhoud. We voelen ons helemaal thuis in dit huis, het ligt als een veilige deken om ons heen. Het is een feest om hier te mogen wonen."
Historie pand
Het pand Halvemaanspoort 1 is in 1693 gebouwd en heeft jarenlang dienst gedaan als notariskantoor. In ieder geval van 1850 tot 1880, in 1850 is het ook verbouwd in de stijl zoals die nu nog te zien is: een classicistische gevel met hoge omlijste ramen en een forse kroonlijst met consoles. Van 1880 tot 1908 werd het bewoond door een goud- en zilversmid die daar later ook een drukkerij vestigde. Van 1908 tot 1936 werd het huis weer notariskantoor. Daarna werd het pand door twee families bewoond. In 1996 werd het voor het eerst een pension. Ook u kunt logeren in een van de vier royale kamers met regendouche in dit tot de verbeelding sprekende pand; www.teuntjedokkum.nl
Werk van vormgever en kunstenaar Frank van Dijk is te zien op www.byfrank.com